Toen ik mij in 1995 in Deurne vestigde, kwam ik bij toeval terecht op de Duitse militaire begraafplaats in Ysselsteyn. De aanblik van de uitgestrekte velden met sobere graven maakte diepe indruk op mij. Tijdens mijn bezoek raakte ik in gesprek met een vrouw wier vader daar begraven lag. Bij zijn graf vertelde zij mij openhartig dat zij de wens had een boek over haar vader te schrijven, maar dat zij zich tegelijkertijd realiseerde hoe weinig zij over hem wist. Op dat moment bood ik haar aan om nader onderzoek te verrichten.
In deze gebeurtenis liggen de oorsprongen van een bezigheid die zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld tot een blijvende en serieuze toewijding. De eerste zoektocht vormde de aanzet tot een bredere interesse in het onderzoeken van het vaak onbekende leven en de veelal ongedocumenteerde dood van oorlogsslachtoffers.
Met enige regelmaat wordt mij gevraagd waarom mijn onderzoek zich in het bijzonder richt op Duitse gesneuvelden en vermisten, aangezien zij destijds als ‘de vijand’ werden beschouwd. Mijn antwoord daarop is dat dit onderscheid voor mij geen rol speelt. Als naoorlogse generatie zie ik geen aanleiding om hedendaags nog in dergelijke tegenstellingen te denken. Voor mij geldt dat alle gesneuvelde militairen in de dood met elkaar verbonden zijn.
De keuze om mij in belangrijke mate te richten op Duitse oorlogsslachtoffers is primair pragmatisch van aard. Een aanzienlijk deel van deze groep is nooit geborgen, en van velen die wel zijn geborgen ontbreken essentiële gegevens over de omstandigheden van hun overlijden of de oorspronkelijke vindplaats. In de chaotische omstandigheden van de oorlog werden zij veelal zonder uitgebreide registratie in massagraven begraven. Hoewel dit historisch verklaarbaar is, betekent het dat er heden ten dage nog veel onduidelijkheid bestaat. Juist deze lacunes vormen voor mij een belangrijke motivatie om onderzoek te verrichten. In de loop der tijd heb ik mij daarom steeds intensiever toegelegd op het bestuderen van dossiers betreffende Duitse oorlogsslachtoffers, met als doel zoveel mogelijk helderheid te verkrijgen.
Deze inzet heeft geleid tot contact met de interessegemeenschap Weltkriegsopfer.de, een Duitse organisatie die zich onder meer richt op onderzoek naar vermiste en onbekende militairen. In de daaropvolgende periode ben ik betrokken geraakt bij de behandeling van Nederlandse zoekvragen, waarbij mijn rol zich ontwikkelde tot een aanspreekpunt binnen Nederland. Dit heeft geleid tot samenwerking met diverse organisaties, waaronder voormalige geallieerde leger- en overheidsdiensten, evenals de Nederlandse bergings- en identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht.
De genoemde ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat de werkzaamheden het karakter van een hobby ruimschoots zijn ontstegen. Hoewel het onderzoek onbezoldigd wordt verricht, is er inmiddels sprake van een structurele en nagenoeg beroepsmatige inzet ten behoeve van onderzoek naar oorlogsslachtoffers.
De website oorlogsslachtoffers.nl vormt een concreet resultaat van deze langdurige betrokkenheid. Het doel van dit initiatief is om inwoners van de gemeente Deurne, evenals overige geïnteresseerden, zo volledig en zorgvuldig mogelijk te informeren over oorlogsslachtoffers die met de gemeente Deurne verbonden zijn. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt naar nationaliteit: zowel Nederlandse, geallieerde als Duitse slachtoffers worden in het onderzoek betrokken.
Richard Schoutissen