Karlheinz Wilhelm Weisenfeld

.
NSDAP
In het Bundesarchiv in Berlijn (BArch) in de bestanden van het voormalige Berlin Document Center (BDC) kon voor alle familieleden Weisenfeld een lidmaatschap van de NSDAP worden aangetoond.

.
Opleiding
Volgens het personeelsdossier van Karlheinz Weisenfeld heeft hij de volgende scholen bezocht:

.

Volgens de beoordeling van 04.07.1944 was Karlheinz Weisenfeld beroepsmilitair.

.

.

.

De informatie is samengesteld uit het personeelsdossier (BArch) van Karlheinz Weisenfeld en de door de
Deutsche Dienststelle in Berlijn opgestelde loopbaan.

Aan de volgende veldtochten of andere krijgsoperaties nam Karlheinz Weisenfeld deel.

.

Beoordeling
Het personeelsdossier van Karlheinz Weisenfeld bevat slechts één beoordeling. Namelijk van de 16e Vaandrigleerlingencursus van 28.03.1944 – 04.07.1944, School VII voor Vaandrigleerlingen van de Infanterie / Leergroep I: 1e Inspectie in Milowitz/Praag.

Op dat moment was hij volgens de bevorderingsgegevens Vaandrigleerling van de tussenjaargang 43 (O.B.).

.
De Deutsche Dienststelle in Berlijn beschikt niet over gegevens betreffende ziekenhuisopnames.

.
De familiegeschiedenis
De familie is omstreeks 1923 naar Amerika geëmigreerd en keerde begin jaren dertig terug. In 1936 was Wilhelm Weisenfeld volgens de bevolkingsgegevens uit Dortmund verzekeringsemployé van beroep. In het personeelsdossier van zijn zoon wordt echter het beroep van rijksambtenaar van de Luftwaffe opgegeven. De vader van Karlheinz Weisenfeld, Wilhelm Weisenfeld, raakte in mei 1945 in Franse krijgsgevangenschap; hij keerde pas begin april 1947 naar huis terug.
De schrijfwijze van de voornaam van Karlheinz Weisenfeld wijkt hier af van de schrijfwijze in de literatuur. In het personeelsdossier van Karlheinz Weisenfeld, dat bij het Militair Archief in Freiburg berust, werden de roep- en familienaam handgeschreven achtergelaten. Er mag van worden uitgegaan dat Karlheinz Weisenfeld de juiste schrijfwijze is. Op de gevonden passagierslijsten werd alleen de voornaam Karl vermeld. Het kan zijn dat hij als kind alleen Karl werd genoemd. Een verdere schrijfwijze, Charles William Weisenfeld, vloeit voort uit het feit dat de naam Charles de Engelse vorm voor Karl is. De tweede naam (Wilhelm of in het Engels William) verwijst naar zijn vader, Wilhelm Weisenfeld. Wanneer de naam Wiesenfeld opdook leek dit alleen te berusten op een omwisseling van het “ei”. Deze omwisseling duikt onder meer op in het doodsvonnis (zie Bronny). Maar we zullen tot een beter inzicht komen. Daarover later meer.
Op het kruis van zijn graf op de Duitse Soldatenbegraafplaats in Lommel staat als sterfdatum 23.12.1944. Ook hier is de verklaring eenvoudig: het is de vermissingsdatum. Karlheinz Weisenfeld gold tot in de jaren vijftig als vermist; de werkelijke sterfdatum werd pas bekend toen hij al op de Duitse Soldatenbegraafplaats in Lommel rustte. Want de omstandigheden van zijn dood zoals wij die nu kennen waren destijds niemand bekend. Het is ook niet aan te nemen dat de fout ooit zal worden hersteld, aangezien de Kriegsgräberfürsorge moeite heeft met het corrigeren van fouten op grafopschriften. Op het grafkruis van Erhard Miegel staat al decennia lang de naam verkeerd gespeld, Migel in plaats van Miegel. Hoewel de familie de fout heeft gemeld is deze tot op heden niet hersteld.

Stadsarchief Hanau
In 1954 werd onder nummer 201 het sterfgeval in het overlijdensregister bij de burgerlijke stand van Hanau ingeschreven. Het sterfgeval werd destijds door de Deutsche Dienststelle Berlijn gemeld.

Bundesarchiv afdeling PA, voorheen Deutsche Dienststelle (WASt)
De door ons in maart 2021 ingeziene personeelskaarten van het Bundesarchiv tonen hoe ondoorzichtig de informatiesituatie destijds was. Tot nu toe zijn wij ervan uitgegaan dat de achternaam „Wiesenfeld” in het vonnis op een tikfout berustte. Na inzage van de documenten, en de grote verrassing moet nog komen, hebben wij reden om aan te nemen dat er meer achter de „omwisseling” steekt.
Maar wij willen bij het begin beginnen en de spanning langzaam opbouwen.
Melding van 24.03.1945: vermist sinds 23.12.1944 in het gebied rond Malmedy. Melding van 05.11.1949: naar aanleiding van een schrijven van de moeder van 09.10.1949 werd dit de moeder meegedeeld. De moeder kreeg het herkenningsteken en werd verwezen naar Nienburg. Waarom naar Nienburg is niet bekend. Melding 20.07.1950, een korte notitie: „Laatste bericht sinds de vermissingsmelding“. Ook hier weer raadsels: wat voor een melding?
Dan is het stil tot de melding van 29.01.1952. Het herbegravingsdatum van de begraafplaats Henri-Chapelle naar Lommel wordt gemeld, maar met de grafligging 433. De fout, het graf heeft nummer 423, wordt in een melding van 20.10.1952 gecorrigeerd. In de melding wordt ook de begrafenisdatum in Henri-Chapelle vermeld: 26.12.1944. Bij de voorgaande melding van 29.01.1952 werd handgeschreven 23.12.1944 als sterfdatum toegevoegd. Tot nu toe wordt met geen woord vermeld onder welke omstandigheden Karlheinz Weisenfeld om het leven is gekomen. In een korte notitie werd bij de melding van 30.06.1953 toegevoegd: „gesneuveld 23.12.44.“ Deze notitie werd kennelijk later bijgeschreven. De volgende interessante melding stamt van 19.01.1954.
Er gaat een bericht aan de moeder. Men lijkt echter niet zeker te zijn want er werd genoteerd: „Aan de moeder m. Bed. Overl. ber.”.
Haar wordt bericht over de herbegraving van Charles Weisenfeld van Henri-Chapelle naar Lommel, daarbij de rang van luitenant en de eenheid 150. Panzerbrigade. Een melding van 20.02.1954 wekt het vermoeden dat er een overlijdenscertificaat zou kunnen bestaan.
Want daar staat onder meer 150. Pz. Brigade / Nalatenschap niet aanwezig.
De mededeling kreeg de vader met schrijven van 27.01.1954. Hem werd verder meegedeeld dat Mldg (melding) over overlijden met vermelding van naam heeft plaatsgevonden.
De mededeling van de niet aanwezige nalatenschap vindt men ook op de overlijdenscertificaten van het Rode Kruis. Dan blijft het enkele jaren stil. Pas op 01.08.1960 is er een melding waarvan de inhoud de aandacht trekt: “26.12.44 sterfdatum”. De grafligging op de begraafplaats in Henri-Chapelle wordt vermeld. De informatie stamt, aldus de melding, van een fotokopie. En dan komt de absolute verrassing. Bij de kaarten van Karlheinz Weisenfeld is een overlijdenscertificaat (Alt-Signatur B563). Het overlijdenscertificaat, met het RAD-nummer 95826, uitgesteld op de naam Charles William Wiesenfeld. Daarbij een klein briefje waarop het ene referat (VII /W) van de dienst aan een ander referat (VI /W) verzoekt om de ontbrekende gegevens van Charles William Wiesenfeld. Op het overlijdenscertificaat worden slechts weinig persoonlijke gegevens vermeld; geen geboortedatum of geboorteplaats. De sterfdatum wordt opgegeven als „26. Dec. 1944“. Op het certificaat wordt de grafligging in Henri-Chapelle vermeld en dat er geen persoonlijke nalatenschap is. Als doodsoorzaak wordt „Musketry”, dus erschossen, vermeld. Aan het einde is de reden van de terechtstelling te vinden: hij zou zich als spion in Amerikaans uniform hebben begeven. Daarmee vervalt alles wat in dit geval tot nu toe over het onderwerp overlijdenscertificaat bekend was.
Niet de omstandigheid dat er een overlijdenscertificaat op de naam Wiesenfeld bestaat verbaast. Het gaat veel verder. In het doodsvonnis werd de naam Charles William Wiesenfeld eveneens gebruikt. Tweemaal dezelfde tikfout in de achternaam is meer dan onwaarschijnlijk. Het is echter aan te nemen dat beide op één en dezelfde bron teruggaan. Logischerwijs kan het alleen Karlheinz Weisenfeld zelf zijn geweest. Want beide documenten werden op een verschillend tijdstip door verschillende mensen opgesteld.
Maar welke reden zou Lt. Weisenfeld gehad kunnen hebben om zijn achternaam verkeerd op te geven? Met het opduiken van het overlijdenscertificaat is het geheel nog ondoorzichtiger geworden.
Overigens wil ik hier nog vermelden dat bij de kaarten van het Bundesarchiv de overlijdenscertificaten van Bronny, Pernass, Pollack, Struller en Wittsack zijn gearchiveerd. Aan de kopieën is te zien dat deze bladen dun papier moeten zijn. De exemplaren die naar de nabestaanden gingen waren beduidend steviger en vertoonden geen ezelsoren. Alle certificaten en briefwisselingen werden onder dezelfde Alt-Signatur bewaard.
Troepenonderdeel en veldpostnummer
Het is nauwelijks mogelijk vast te stellen wanneer precies begonnen werd de personeelskaart van Karlheinz Weisenfeld samen te stellen. Ook zijn niet alle bronnen zichtbaar. Zo ook bij het genoemde troepenonderdeel en het daarbij geschreven veldpostnummer. De op de kaart vermelde informatie werd ons destijds door de Deutsche Dienststelle niet meegedeeld. En toch zou die zo belangrijk zijn geweest, want daar staat duidelijk leesbaar: Commando Kp. 150. Panzerbrigade FP. Nr. 32397. Daarvoor schiet ons vandaag niets meer te binnen. Hiermee werd het nummer 32397 voor de zoveelste keer aan een Greif gekoppeld. Nu echter uit Duitse documenten, en dat voor het eerst. Of dit veldpostnummer alleen aan de commandocompagnie of aan de gehele 150e Pantserbrigade was toegewezen is nog onzeker. Dit veldpostnummer werd ook alleen voor de kerstpost gebruikt; daarna was het weer buiten gebruik.
.

Stars & Stripes 23.12.1944 (In het artikel wordt de achternaam van Walter Staiger verkeerd gespeld)

.

.

.
.
Op weg naar het verhoor; V.r.n.l. K.H. Weisenfeld, M. Bronny, H. Reich (nauwelijks te zien)
en nog op de laadvloer van het voertuig G. Schulz. Foto, Sgt. Walter J. Staiger

.
Inlichtingen van het Internationaal Rode Kruis (IKRK) in Genève
(International Committee of the Red Cross, ICRC)

Uit de correspondentie die in het archief van het Internationaal Rode Kruis in Genève aanwezig is, blijkt dat de familie uiterlijk vanaf 08.05.1945 gescheiden moet zijn geweest. De vader zat vanaf mei 1945 in Franse krijgsgevangenschap. Hij keerde volgens de Deutsche Dienststelle pas in 1947 naar Duitsland terug.

Er werd afzonderlijk naar Lt. Karlheinz Weisenfeld gezocht.

De vader zocht op 19.12.1945 vanuit Franse krijgsgevangenschap naar zijn zoon. Als militaire indeling gaf hij alleen „Inf. Rgt” op. Wanneer en waar vermist beantwoordde de vader met: „12.12.44 Westfront”.

De moeder diende op 28.05.1946 een verzoek in, in Duitsland. Als militaire eenheid van de gezochte noemt zij de 2e Stamcompagnie van het Grenadier-Reservebataljon 106. De vraag wanneer en waar vermist wordt als volgt beantwoord: „4.12.44. op weg naar het westen”.

Opmerkelijk is een ongedateerd zoekverzoek van een ander familielid. Hier wordt als militaire eenheid „Altneuhaus – Vilseck, Eenheid Stielau” opgegeven. Er wordt aangegeven dat de gezochte vanaf 03.12.1944 vermist wordt. Een plaatsaanduiding ontbreekt hier.

In het archief van het Rode Kruis in Genève is van Karlheinz W. Weisenfeld geen overlijdenscertificaat aanwezig.
Nu het overlijdenscertificaat op de naam Charles Wiesenfeld bij het Bundesarchiv is opgedoken wordt nogmaals bij het Rode Kruis in Genève navraag gedaan.

.

Duitse Soldatenbegraafplaats Lommel, België. Foto: © Stichting Oorlogsslachtoffers.