Wilhelm Schmidt

.
NSDAP
Een lidmaatschap van Wilhelm Schmidt of zijn ouders kon niet worden vastgesteld. Volgens informatie van zijn zuster waren noch Wilhelm noch de vader politiek actief.

.
Opleiding
Naar de wens van de vader zou Willi, zoals Wilhelm werd genoemd, schilder worden. De vader was timmerman van beroep. Willi Schmidt moet zijn opleiding puur rekenkundig hebben afgerond. Kort na het afronden van zijn opleiding zal hij vermoedelijk zijn opgeroepen voor de Wehrmacht.

Zijn nog levende zuster kan zich deze details niet meer herinneren. Het leeftijdsverschil is te groot.

.
Bij de Deutsche Dienststelle was slechts één vermelding genoteerd:
Volgens melding van 31.05.1941, 20. (Reserve) Compagnie Luchtgau-Verbindingsregiment 12.

Volgens zijn eigen verklaring (First Army PWI Report No. 17 19-20 Dec.) was Wilhelm Schmidt bij de 5. Compagnie van het 223. Luftwaffen-Verbindingsregiment voordat hij lid werd van de Commandocompagnie (Eenheid Stielau).

.
Over Wilhelm Schmidt zijn er geen gegevens bekend betreffende ziekenhuisopnames.

.
De familiegeschiedenis
De enig nog levende zuster van Wilhelm Schmidt kon slechts meedelen dat haar broer in Nederland was gestationeerd.

Als jongere werkte Wilhelm Schmidt op een golfbaan als caddy en kreeg zo contact met Engelsen. Hier had hij de gelegenheid de Engelse taal te leren. Later was hij in Nederland gestationeerd en breidde daar zijn taalkennis uit door middel van opleidingen.

Wilhelm Schmidt gold als zeer intelligent. Dit was ook uit Wiesbaden te vernemen. Zijn moeder had in december 1944 van de plaatselijke partijleider vernomen dat Wilhelm als vermist gold. Toen bij het einde van de oorlog de Amerikanen Wiesbaden bezetten, vernam de familie van Amerikaanse soldaten wat er was gebeurd. Een inmiddels overleden zuster van Wilhelm Schmidt bracht de krant „Stars and Stripes” mee naar huis. Het moet kort daarvoor zijn geweest dat een zoekmelding van de familie naar het Rode Kruis in Genève ging.

Van officiële zijde heeft er volgens opgave van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge pas in 2001 een bericht aan de familie plaatsgevonden. De Deutsche Dienststelle zou dit bericht hebben overgebracht. Of het ontbrekende overlijdenscertificaat bij het Internationaal Rode Kruis daarbij een rol speelde of het veldpostnummer van het 10e Panzerregiment dat de familie destijds bekend was, zal altijd in het duister blijven. Vast staat dat Wilhelm Schmidt door opgave van het veldpostnummer (32397) bij het Rode Kruis in Genève nog steeds te vinden is in de vermisstenbeeldenlijst. Wilhelm Schmidt staat daar (zonder foto) bij het 10e Panzerregiment Staf en Werkplaatscompagnie als vermist geregistreerd.

Het Militairhistorisch Onderzoeksbureau (MGFA) kon wat betreft het veldpostnummer licht in de duisternis brengen.
Bij het genoemde nummer gaat het om de staf van Pantserbrigade 10. Pantserbrigade 10 was op 27.6.1943 voortgekomen uit de staf van Pantserregiment 10, die reeds vanaf 16.9.1942 ter beschikking stond van het Opperbevel van het Leger. Alleen de staf werd opgericht. Tijdens Operatie “Citadel” in Rusland werd de staf opgesplitst en belast met de leiding over troepen. Vanaf het najaar van 1943 volgde de inzet als Pantser-Opleidingsstaf 2; in mei 1944 als opleidingsstaf in Reims. Vanaf de nazomer van 1944 leidden delen van de staf de oprichting van pantsereenhe­den op het oefenterrein Grafenwöhr.
(Bron: Lexikon der Wehrmacht)

De stand van zaken in de dossiers is in dit geval tamelijk verward; ook de kennis binnen de familie helpt niet echt verder.

Wist eigenlijk iemand binnen de familie dat Wilhelm eind 1944 niet meer in de Nederlandse omgeving maar in Grafenwöhr was? Had hij alleen het veldpostnummer (32397) doorgegeven zonder zijn verblijfplaats te noemen?

Het enige dat uit twee volledig verschillende bronnen afkomstig is, is het veldpostnummer; de rest blijft in het duister.

Het graf van Wilhelm Schmidt heeft de familie door eigen naspeuringen gevonden op de Duitse Soldatenbegraafplaats in Lommel/België.

Zijn zuster sluit een politiek motief van haar broer als reden voor deelname aan Operatie „Greif” uit. Zij bericht: „Mijn broer was geen fanaticus! Misschien hoopte hij op een bevordering. Hij kan ook het bevel daartoe hebben gekregen… binnen de familie werd hier vrijwel nooit over gesproken.”

.

.
Willi Schmidt (midden) tijdens een kaartspel. Waar en wanneer de foto werd gemaakt is onbekend.
Bron: Familiebezit

.

Willis broer
Wilhelm Schmidt had nog een broer, geboren in 1922. Omdat de broer al in de jaren zeventig is overleden, kunnen wij daar met een gerust geweten wat dieper in de familiegeschiedenis duiken. Nadat een nakomeling van de broer van Wilhelm Schmidt contact met ons opnam, werd al snel duidelijk dat ook hier van gefundeerde kennis geen sprake kan zijn. De broer was evenals Wilhelm bij de Luftwaffe, maar in een andere eenheid.

Na de oorlog is de broer van Wilhelm naar het Vreemdelingenlegioen gegaan. De broer heeft binnen de familie te kennen gegeven dat Wilhelm vermoedelijk bij Operatie Greif was gegaan om een in het vooruitzicht gestelde financiële beloning te ontvangen, en omdat hij na het succesvol verlopen van de operatie vroegtijdig uit de Wehrmacht zou zijn ontslagen. Hij (Wilhelm) zou zich dan met het geld als zelfstandige kunnen vestigen. Dit werd ook door andere familieleden naar voren gebracht. Na zo lange tijd is het echter nauwelijks nog mogelijk vast te stellen waar de afzonderlijke familieleden deze kennis vandaan hadden; het is dan ook heel goed mogelijk dat de bronnen elkaar als het ware hebben verontreinigd. Daarom gaan wij ervan uit dat de broer de oorspronkelijke bron is. Dat de deelnemers aan het commandoonderneming Greif een financiële beloning was beloofd beschouwen wij als niet meer dan een vermoeden. Mocht het inderdaad zo zijn geweest dat de deelnemers aan Operatie Greif een beloning in het vooruitzicht was gesteld, dan zou het de eerste keer zijn dat mij dat is tegengekomen. Ook een vroegtijdig ontslag, als het onderneming was geslaagd, beschouwen wij als een gerucht. Wij vinden het echter opmerkelijk dat beide broers zich in een militair avontuur stortten. Waarom de broer destijds naar het Vreemdelingenlegioen ging is binnen de familie bekend.
De als zeer streng beschreven vader zou daarbij een rol kunnen hebben gespeeld, maar hoeft dat niet.
Wij leggen dit alleen vast om te laten zien dat er binnen de families vaak veel gespeculeerd werd over de redenen waarom een familielid aan Operatie Greif had deelgenomen.

.

.
Willi Schmidt omstreeks 1929. De foto stond altijd op het nachtkastje van zijn broer. Bron: Familiebezit

.

Bundesarchiv Afd. PA voormalige Deutsche Dienststelle (WASt)
Om de militaire tijd van Wilhelm Schmidt enigszins te kunnen reconstrueren moesten verschillende bronnen worden gevonden. De Deutsche Dienststelle heeft slechts zeer weinig informatie over Wilhelm Schmidt.

Volgens de zuster heeft de familie Wilhelm Schmidt destijds laten verklaren voor dood.

Uittreksel uit de brief van de Deutsche Dienststelle in Berlijn van 18.05.2009: “In het jaar 1976 werd bekend: Op 23.12.1944 op bevel van de Amerikaanse militaire commissie gefusilleerd. Daarop volgde de aangifte van het oorlogsoverlijden bij de burgerlijke stand in Wiesbaden, welke op 26.10.1976 in Wiesbaden-Dotzheim werd vastgelegd”.
De thans (maart 2021) door mij ingeziene personeelskaart* bevestigt in grote lijnen de toenmalige chaos. Volgens melding van 20.03.1945 gold Wilhelm Schmidt, sinds 23.12.1944 in het gebied rond Malmedy, als vermist. In 1946 was er contact met de opsporingsdienst van het Rode Kruis, maar dat moet zonder resultaat zijn gebleven, aangezien hierover geen verdere meldingen op de kaart zijn vermeld. Pas vanaf oktober 1976 gebeurt er op de kaart weer iets. De ouders kunnen op dat moment niet worden opgespoord; de zuster vraagt onder meer naar de grafligging. Interessant is een melding van 02.08.1976; helaas ontbreekt hier een begrijpelijke bronvermelding. Het is de volgende melding die mij op 18.05.2009 in een brief werd meegedeeld: Wilhelm Schmidt werd op bevel van een militaire commissie gefusilleerd.

Opvallend is dat op de kaart de grafligging op de begraafplaats in Henri-Chapelle (Pl.W, Rh. 8 Graf150) wordt vermeld. Daarna volgt de huidige grafligging op de Duitse soldatenbegraafplaats in Lommel. De datum van de herbegraving wordt niet vermeld. Op het Report of Burial van Manfred Pernass wordt diens grafligging (Graf 152, Rh. 8 Pl. W.) in Henri-Chapelle vermeld, alsmede de naast hem liggende soldaten. Billing lag in Graf 151. Nu staat vast dat de drie in Henri-Chapelle op dezelfde wijze begraven lagen als nu in Lommel. Op de kaart gaat het daarna in hoofdzaak alleen nog om de vastlegging van het overlijden. Een overlijdenscertificaat heeft er derhalve niet bestaan.
_{*Signatuur zie Bronvermelding}

.

Schmidt, Billing en Pernass.
De foto werd gemaakt kort na de gevangenneming van de drie.
Het kan toeval zijn, maar de drie staan op de foto zoals op de dag van de terechtstelling.

Bron: The National WWII Museum New Orleans / Signal Corps US-Army.

.

The Tribune Scranton Pennsylvania 27 Dec 1944

.
_(Vertaling)
TOEKIJKEN HOE DRIE NAZI-SPIONNEN STERVEN
_{(Richard D. McMillan)}

BIJ DE AMERIKAANSE STRIJDKRACHTEN IN BELGIË, 23 DECEMBER (vertraagd) (U.P.)
-Ik keek toe hoe drie Duitse spionnen op die ijskoude ochtend stierven voor een vuurpeloton van de Amerikaanse militaire politie, nadat zij verscheidene uren terecht hadden gestaan omdat zij in Amerikaanse uniformen onze frontlinie waren binnengedrongen.
(De terechtstelling van de spionnen was aangekondigd voor zaterdag. Zij reden in een vrachtwagen* van het Amerikaanse leger door de frontlinies, bewapend met Amerikaanse wapens, zij hadden springstof voor sabotagedoeleinden bij zich en waren uitgerust met een radiotoestel.)
In de verte donderden de Amerikaanse kanonnen. Wij huiverden in de grijze nevel terwijl wij zagen hoe de drie Duitsers, begeleid door een gewapende wacht, naar buiten werden gebracht om te sterven. Zij droegen Amerikaanse werkuniformen.
Als eerste werd de officiersleerling Günther Billing, 24, naar een paal gebracht. Hij was tenger en droeg een bril, maar de officier die de terechtstelling leidde zei: “Hij is taai. Hij is een echte nazi”.
Daarna volgde onderofficier Manfred Pernass. Deze beefde van de kou, niet van angst.
Pernass was eveneens 24 jaar oud. Toen hij de barak uitliep, keek hij elke keer om zich heen wanneer hij een bevel hoorde, en keek dan naar de voeten van de bewakers om er zeker van te zijn dat hij bij de rechts- en linksafslagen naar de palen geen misstap maakte.
De laatste was Obergefreiter Wilhelm Schmidt, 24, lijkbleek maar emotieloos.
Een Amerikaanse aalmoezenier liep op elke man af en vroeg of hij een boodschap voor zijn ouders had.
_{(Drie regels gecensureerd).}
Toen Pernass de paal naderde, deed hij zijn handen achter zich zodat men hem kon boeien. De drie mannen werden aan hun voeten en om hun lichaam heen aan de palen gebonden. Een sanitair officier stak elke man een witte schijf op het hart als doelwit voor het vuurpeloton.
Het duurde 10 minuten voordat de voorbereidingen waren voltooid.
(Achttien en een halve regel gecensureerd.)
Toen hij de eerste twee woorden van het vuurcommando hoorde, riep hij (vermoedelijk Billing) met een schelle stem in het Duits: “Lang leve onze Führer Adolf Hitler”. De geweren vuurden. De drie mannen werden als door een elektrische schok naar voren geslingerd.
(Acht regels gecensureerd.) Ik vernam dat, voordat de drie mannen de barakken verlieten, zes geïnterneerde Duitse vrouwen hun liederen hadden gezongen.

_{* Army Truck betekent niet noodzakelijkerwijs vrachtwagen; ook lichtere voertuigen (1/4 tonner) worden Truck genoemd.}

De vertaling bleef zo dicht mogelijk bij de originele tekst.

Bewerking, W. Stienes.
Advies, Steve Anderson.

.
Inlichtingen van het Internationaal Rode Kruis (IKRK) in Genève
(International Committee of the Red Cross, ICRC)

Het overlijdenscertificaat ontbreekt bij het Internationaal Rode Kruis in Genève.

.

Zoekaanvraag van de familie bij het Rode Kruis Genève. Bron: Archief Rode Kruis Genève

.

In het archief van het Rode Kruis in Genève werd een van de weinige documenten met betrekking tot Wilhelm Schmidt gevonden. Het betreft een kaart die door de familie in november 1945 naar het Rode Kruis werd gestuurd. Hoewel deze kaart bedoeld is om korte berichten aan krijgsgevangenen te sturen, bevat deze kaart alleen de afzender en de geadresseerde, de Obergefreiter Wilhelm Schmidt. Ook de geboortedatum werd vermeld. Dat alles maakt deze kaart echter niet interessant. Als militaire afdeling wordt slechts een nummer opgegeven, 32397 Holland – België. Volgens het poststempel werd de kaart op 20.11.1945 in Wiesbaden-Dotzheim afgestempeld.

Het op de kaart vermelde veldpostnummer behoorde, volgens de vermisstenbeeldenlijst, toe aan de staf van het 10e Pantserregiment. Vanaf maart 1943 behoorde het veldpostnummer echter toe aan de staf van Pantserbrigade 10.
Zoals men uit het PWI Report nr. 17 (19/20 Dec.) kan opmaken, werd het veldpostnummer aan Eenheid Stielau toegewezen voor kerstpost.
In het Amerikaanse rapport wordt ook de eenheid vermeld van waar Wilhelm Schmidt afkomstig was toen hij naar Eenheid Stielau overstapte. Het was de 5e Compagnie van het Luftwaffenverbindingsregiment 223, in Nederland.

.

Amerikaans rapport. Bron: NARA, 498:245:box1283:folder December 12-31 1944

.

Duitse Soldatenbegraafplaats Lommel, België. Foto: © Stichting Oorlogsslachtoffers.